Dijital teknoloji tüm dünyada baş döndürücü bir hızla ilerliyor. Bu sayede dünya nüfusu, teknolojinin sunduğu imkanların yanında, benzeri görülmemiş ölçekte birbirleriyle kurabildiği iletişimin gücünden de faydalanıyor.
Dijitalin böylesine geliştiği bir ortama rağmen, güvenilir bilgi eksikliği, güvenlik endişeleri gibi unsurlar:
- Hastalıkların tanı ve tedavileri,
- Sağlık risklerini önceden tahmin ve takip,
- Sağlık çalışanlarının eğitimi,
- Genel toplum sağlığını iyileştirme gibi pek çok alanda önemli yeri olan dijital sağlığın önündeki engeller olarak görülüyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tam da bu engelleri aşmak için önemli bir sorumluluk üstlendi. Dijital sağlık uygulamalarının benimsenmesini, gelişmesini hızlandırmak ve her yaştaki her insan için sağlığın geliştirilmesi amacıyla, Küresel Dijital Sağlık Stratejisi oluşturdu (2020-2025). Bunun için de şimdi, finansal, organizasyonel ve teknolojik kaynakların birbiriyle entegre olması yönünde kararlılıkla çalışıyor. Öte yandan DSÖ, dijital sağlığa yönelik değerli çalışmalar gerçekleştirmeye de devam ediyor. Çok güncel bir örnek vermek gerekirse, COVID-19 pandemisinde insanların en doğru bilgilere ve haberlere ulaşmaları hedefiyle, WhatsApp ve Facebook ile iş birliği yaparak bir sanal robot sistemi geliştirdi. Kullanımı son derece kolay, WhatsApp ile hizmet veren bu uygulamadan siz de faydalanabilirsiniz. Bunun için DSÖ’nün +41 79 893 18 92 numarasını telefon rehberinize kaydettikten sonra, 1 yazıp bu numaraya mesaj göndermeniz yeterli. Böylece Dünya Sağlık Örgütünün paylaştığı tüm bilgiler telefonunuzda bulunan Whatsapp uygulamanıza ulaşmaya başlayacaktır. DSÖ bu uygulamayı sigara bırakma, meme kanseri gibi farkındalık günlerinde de hizmete sundu.
Küresel Dijital Sağlık Stratejisine dönecek olursak, DSÖ bu strateji ile ülkelere özel dijital sağlık stratejilerini teşvik etmeyi ve bu sayede kişiselleştirilmiş tıbbın geliştirilmesini hedefliyor.
Hastaya özel, hastalığı hedef alan ilaçların belirlenmesi, doğru tedaviyi ve bilgileri doğru kişilere en hızlı şekilde ulaştırmak demek olan kişiselleştirilmiş tıbbın, önündeki zorluklara rağmen ilerlediğini görmek, biz sağlık profesyonelleri ve hastalarımız için oldukça sevindirici. Global Market Insights Inc tarafından yapılan bir araştırma, küresel dijital sağlık pazarının 2026 yılının sonunda 693.4 milyar doları aşacağını söylüyor. Yine ABD TeleTıp Birliği de 2030 yılında sağlık hizmetlerinin %50’sinin dijital kanallarla gerçekleşeceğini tahmin ediyor.
Bu tahminlerin doğruluğunu güçlendirecek şekilde dijital sağlık ile bugün, hastalık teşhisi, tedavi, tedavi sonrası hizmetler, online randevular, doğru bilgiye kolayca ulaşabilme, vakit kaybetmeden soru sorabilme, olası hataları en aza indirgeme gibi pek çok konuda hasta ve hasta yakınlarına çözümler sunuluyor. Yine, sağlık profesyonellerinin hastanelerde birbirleriyle kolayca entegre olmaları mümkün oluyor, zaman ve bütçe tasarrufu sağlanıyor. İnsanlar artık, sanal gerçeklik araçları, giyilebilir tıbbi cihazlar, tele-sağlık, 5G mobil uygulamalar gibi teknolojiler sayesinde daha etkili tedavi imkanlarına kavuşuyor.
Yakın gelecekte djital sağlıktan beklenenlerden bazıları ise şöyle:
- Üç boyutlu yazıcılar ile yapay organlar elde edilerek organ nakillerinde kullanılacağı ve böylece insan ömrünün uzayacağı öngörülüyor ki, gerçekten etkileyici.
- İnsanların vücutlarındaki değişimleri izleyip takip ederek, henüz hastalık tespit edilmemişken, olası riskleri önceden görerek uyarı verecek giyilebilir teknolojiler geliştiriliyor.
- Sağlıklı yaşam, spor teşviki gibi hizmetler veren mobil uygulamaların daha da geliştirilerek, insanların çoğunun yaşamlarının bir parçası haline getirilerek, geniş çaplı öneri ve teşviklerde bulunması bekleniyor.
- Bir başka kazanım da sağlık hizmetlerindeki hataların ortadan kalkması ile kuşkusuz sağlık hizmetlerine duyulan güvenin artması, hasta-sağlık profesyoneli ilişkisinin güçlenmesi olacak.
Sağlık alanında dünyanın her yerindeki insana, maliyet etkin ve daha güçlü dokunulacak günler çok yakın. Sağlığın geliştirilmesine akademik olarak hizmet eden bizler de bu gelişmeleri ve Küresel Dijital Sağlık Stratejisinin alacağı yolu yakından takip etmeye devam edeceğiz. Hastalarımıza dijital sağlığın gücünden maksimum yararlanarak hizmet verirken, genç meslektaşlarımızın ve danışmanlık verdiğimiz sağlık şirketlerinin bu yöndeki farkındalıkları ve bilgilenmelerine de katkı sunacağız.
Prof. Dr. Halil Coşkun